Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου: ΜΕΤΑΝΟΙΑ – ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ

2021-02-15

Ὅτι ἡ ἀληθής μετάνοια χρειάζεται τέσσαρα πράγματα...

     Ἤξευρε ὅτο, καθώς ἐκεῖνος, ὁποῦ ζητεῖ νά φυτεύσῃ περιβόλι εἰς ἕνα τόπον ἄγριον, χρειάζεται τέσσαρα πράγματαꞏ α) νά κόψη τά βλαστάρια καί τούς κλάδους τῶν ἀγρίων δένδρων β) νά βγάλη καί τάς ρίζας ὅλας τῶν ἀγρίων ἐκείνων δένδρων διατί ἄν μείνουν οἱ ρίζες, πάλιν βγαίνουν βλαστάρια γ) νά φυτεύσῃ εἰς τόν τόπον ἐκείνων τῶν ἀγρίων δένδρων ἄλλα ἥμερα καί καρποφόρα καί δ) χρειάζεται νά φυλάττη τά δένδρα ταῦτα ἀπό κάθε ζῶον καί ἀπό κάθε ἐναντιότητα, ἕως ὁποῦ νά ὁποῦ νά πιάσουν ρίζας, νά γίνουν δένδρα μεγάλα καί νά κάμουν καρπόν.

        Τοιουτοτρόπως καί ἐσύ, ἀδελφέ, διά νά ἀποκτήσης τήν ἀληθινήν μετάνοιαν, τέσσαρα πράγματα χρειάζεσαιꞏ

            α) νά κόψεις τά βλαστάρια καί τούς κλάδους τῆς ἀμαρτίας, ἤγουν νά κάμης μίαν στερεάν ἀπόφασιν μέ ὅλην σου τήν θέλησιν καί καρδίαν, ἄλλην μίαν φοράν νά μή κάμης πλέον τήν ἀμαρτίαν, ἀλλά νά ἀπέχης ἀπό τήν κάθε πρᾶξιν καί ἐνέργειαν τῆς ἀμαρτίας, καθώς ἀπέχεις καί ἀπό τόν θάνατον καί ἀπό τήν ἰδιαν κόλασινꞏ διατί κλάδοι καί βλαστάρια εἶναι οἱ νέες πράξεις τῆς ἀμαρτίας. Ταύτην δέ τήν ἀποχήν τῆς ἀμαρτίας θέλουν προξενήσει εἰς τοῦ λόγου σου, τό νά παρακαλῆς πάντοτε τόν Θεόν νά σέ φυλάξη μέ τήν χάριν τουꞏ τό νά ἐνθυμῆσαι τόν θάνατον, τήν κρίσιν τοῦ Θεοῦ καί τήν κόλασινꞏ τό νά ἐξομολογῆσαι συχνάκις τάς ἀμαρτίας σουꞏ τό νά μεταλαμβάνης συχνά τά θεῖα Μυστήρια, ἄν δέν ἔχης ἐμπόδιονꞏ μάλιστα δέ θέλει σέ βοηθήσει εἰς τοῦτο τό νά φεύγης ὅλα τά αἴτια τῆς ἁμαρτίαςꞏ καί ἐξαιρέτως τό νά φεύγης τάς κακάς θεωρίας καί συνομιλίας καί φιλίας τῶν προσώπων ἐκείνων, μέ τά ὁποῖα ἥμαρτεςꞏ ἤ καί ὅλως νά φεύγης τάς συναστροφάς ἐκείνας, ὁποῦ βλάπτουν τήν ψυχήν σουꞏ περί τῶν ὁποίων σοῦ εἴπομεν εἰς τήν Συμβουλήν τοῦ Μετανοοῦντος.

            β) Χρειάζεσαι ὄχι μόνον νά κόψης τούς κλάζους τῆς ἀμαρτίας μέ τήν ἀποχήν τῆς πράξεως, ἀλλά καί νά βγάλης τάς ρίζας τῆς ἀμαρτίαςꞏ ρίζες δέ τῆς ἁμαρτίας εἶναι οἱ κακές κλίσεις καί προσπάθειες καί ἕξεις καί πάθη καί ὀρέξεις καί ἐπιθυμίες τῆς ἁμαρτίας, ὁποῦ μένουν ριζωμένες μέσα εἰς τό βάθος τῆς καρδίας σου, καί ὕστερα ἀφ' οὗ κάμης ἀποχήν τῆς πράξεως τοῦ κακοῦ καί κατ' ἐνέργειαν δέν ἁμαρτάνηςꞏ τάς ὁποίας κλίσεις καί προσπαθείας καί ρίζας καί κακάς συνηθείας καί ἕξεις καί πάθη καί ἐνθυμήσεις τῆς ἁμαρτίας, χρειάζεσαι νά ἀγωνισθεῖς, ἀδελφέ, διά νά τά βγάλης καί νά τάς ξερριζώσης τελείως ἀπό τήν καρδιάν σουꞏ διατί, ἄν δέν τάς βγάλης, εἶναι κίνδυνος νά ἀναβλαστήσουν πάλιν καί νά γεννήσουν τήν πρᾶξιν τῆς ἁμαρτίας, καθώς λέγει ὁ Μέγας Βασίλειοςꞏ «Ὡς γάρ, εἴ τις φυτοῦ τούς κλάδους ἐκκόψει θελήσει, τήν ρίζαν ἐάσας, οὐδέν ἦττον ἡ ρίζα μένουσα ταῦτα πάλιν βλαστάνει οὕτως, ἐπειδή τινα τῶν ἁμαρτημάτων οὐκ ἐν ἑαυτοῖς ἔχει τήν ἀρχήν, ἀλλ' ἐξ ἑτέρων φύεται, ἀνάγκη πᾶσα τόν καθαρεῦσαι ἀπ' αὐτῶν βουλόμενον, τά πρῶτα αἴτια τῶν ἁμαρτημάτων ἐξᾶραι».

             γ) Πρέπει νά φυτεύσης εἰς τήν καρδίαν σου, ἀντί τῶν προτέρων ἀγρίων δένδρων, ἥμερα δένδρα καί καρποφόρα, δηλαδή, ἀντί τῶν κακῶν, τάς ἀρετάςꞏ ἀντί τῆς ὑπερηφανείας, τήν ταπείνωσινꞏ ἀντί τῆς γαστριμαργίας, τήν ἐγκράτειανꞏ ἀντί φιλαργυρίας, τήν ἐλευθερότητα καί τήν ἐλεημοσύνηνꞏ ἀντί τῆς σκληρότητος, τήν πραότητα, ἀντί τῶν σαρκικῶν παθῶν, τήν παρθενίαν καί σωφροσύνηνꞏ ἀντί τῆς ἀδικίας καί ἀρπαγῆς, τήν δικαιοσύνην καί τό νά δίδης τά ἰδικά σουꞏ ἀντί τοῦ φθόνου καί μίσους, τήν ἀγάπην καί φιλανθρωπίανꞏ καί ἀντί τῆς πρώτης παραβάσεως τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, τήν φύλαξιν καί ἐργασίαν τούτωνꞏ διατί δέν εἶναι ἀρκετόν μόνον εἰς τήν σωτηρίαν σου, ἀδελφέ, καί εἰς τήν ἀπόκτησιν τῆς ἀληθινῆς μετάνοιας, τό νά βγάλης τάς ρίζας τῆς ἀμαρτίας ἀπό τήν καρδίαν σου καί νά μή τόν φυτεύσης ἀπό τά φυτά καί δένδρα τῶν ἀρετῶνꞏ ἐπειδή ἄν ἀφήσης χέρσον τήν καρδίαν σου, πάλιν ἀναβλαστάνει ἀκάνθας καί δένδρα ἄγρια, ἤγουν πάθη καί ἀμαρτίαςꞏ διά τοῦτο τοῦ ψαλμογράφου Δαυΐδ, νά φεύγης ἀπό τά κακά καί νά κάμνης τά ἀγαθάꞏ «Ἔκκλινον ἀπό κακοῦ, καί ποίησον ἀγαθόν» ( Ψαλμ. λγ΄15).

              δ) Ἀφοῦ φυτεύσης τάς ἀρετάς ταύτας εἰς τήν καρδίαν σου, πρέπει νά τάς φυλάττης ὅσον δύνασαι, ἕως ὁποῦ νά πιάσουν ρίζας, ἤγουν ἕως νά γίνουν μέ τήν συνήθειαν ἕξις εἰς ἐσένα, καθώς ἔγιναν προτύτερα ἕξις εἰς ἐσέ τά πάθη καί οἱ ἁμαρτίεςꞏ καί ἕως ὁποῦ νά ἀνθήσουν καί νά κάμουν καρπόν σωτηρίας καί ἀληθινῆς μετανοίας καί συγχωρήσεως τῶν ἀμαρτιῶν σουꞏ διατί ἄν δέν τάς φυλάττης καί ἄν δέν τάς ἐπιμελῆσαι, ὁ σπορεύς τῶν ζιζανίων διάβολος ἔρχεται εἰς τόν καιρόν ὁποῦ ἐσύ κοιμᾶσαι καί ἀμελεῖς καί τάς ξερριζώνει, καί φυτεύει πάλιν τά ζιζάνια καί τάς κακίας τάς ἰδικάς του, κατά τήν παραβολήν τοῦ Εὐαγγελίου τήν λέγουσαν. «Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ σπείραντι καλόν σπέρμα ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ ἐν δέ τῷ καθεύδειν τούς ἀνθρώπους, ἦλθεν αὐτοῦ ὁ ἐχθρός, καί ἔσπειρε ζιζάνια ἀναμέσον τοῦ σίτου, καί ἀπῆλθε» (Ματθ. ιγ΄24) καί διατί, ἄν δέν φυλάττης τάς ἀρετάς ταύτας μέ ἐπιμέλειαν, ἐπιστρέφουν πάλιν τά πάθη εἰς τήν καρδίαν σου. Διά τοῦτο οἱ Πατέρες ὠνόμασαν τά πάθη φιλεπίστροφαꞏ ἐπιστρέφοντα δέ ταῦτα καί εὑρίσκονται τόν τόπον τῆς καρδίας καλλιεργημένον καί δουλευμένον, ριζώνουν βαθύτερα ἀπό πρῶτον εἰς αὐτόν, καί οὕτω «Γίνονται τά ἔσχαντά σου χειρότερα ἀπό τά πρῶτα» καθώς εἶπεν ὁ Κύριος (Ματθ. ιβ΄ 45)ꞏ ὅπερ μή σοι γένοιτο ποτέ, ἀγαπητέ.

            Αὐτά τά τέσσαρα εἶναι, ἀδελφέ, τά συστατικά τῆς ἀληθινῆς μετανοίας. Μέ αὐτά δύνασαι νά ἀποκτήσης εἰς τόν ἑαυτόν σου ἀληθινήν μετάνοιαν, τῆς ὁποίας τό χάρισμα παρακαλεῖ τόν Κύριον ἡ Ἐκκλησία νά μᾶς τό δώση, λέγουσα εἰς κάποιας εὐχάςꞏ «Ἵνα εὐδοκήσης ἀγαγεῖν ἡμᾶς πρός ἀληθινήν μετάνοιαν». Αὐτά εἶναι οἱ καρποί καί τά ἀποτελέσματα τῆς ἀληθινῆς μετανοίαςꞏ μέ αὐτά δύνασαι νά πληροφορηθῆς, ὅτι ὁ Θεός ἀληθῶς ἐσυγχώρησε τάς ἀμαρτίας σου, και ἐφιλιώθη μέ ἐσένα.